Dåtheer as en twäärspräket internetportåål am kulturäle teeme önjt dånsch- tjüsch gränselönj. Dåt hiile begand ma en projäkt foon Det sønderjyske Landsbibliotek önj Apenrade än wörd betååld foon Biblioteksstyrelsen, dåt loonlik stjör foon e dånsche biblioteeke. Önj 2005 wörd et ütwided tu en dånsch-tjüsch projäkt ma äkstra heelp foon e Europäisch Union. Da tjüsche pårtnere san e Landeskulturverband Schleswig-Holstein än et Nordfriisk Instituut.

Bit 1920 wus dåt dånsch-tjüsch gränselönj en iinhäid. Sunt jü tid hääwe biise side jam aw ünlike wise entwikeld, än följk wiitj mån lait am, wat deer aw jü ouder sid foon gränse schait. Önj dåtheer portåål wårde da informatsjoone foon biise side sün präsentiird, as wan’t ham am iinj regioon hoonelt. Likes koone e brükere kiise twasche en dånschen än en tjüschen ütgoowe foont portåål.

Et portåål lääwert informatsjoone am maning teeme aw biise side foon di nütidie gränse:

– ütbiling än waasenschap
– fritid än unerhüüljing
– ferwålting, politiik än infrastruktuur
– wärtschaft än turismus
– kulturäle aktiwitääte än histoori

E histoori foont tjüsch-dånsch gränselönj

Jü histoorisch än kulturäl regioon, wat aw dånsch Sønderjylland, aw tjüsch Schleswig än aw frasch Slaswig nåmd wårt, as dåt söödlikst pårt foon Jütlönj. Dåt gungt foon e Köningsuu önjt norden bit dil tu e Eider önjt sööden. Diling bestoont jü regioon üt et lönj Slaswig-Holsteen än Sønderjyllands Amtskommune.

Slaswig wörd en dånsch hertoochduum önjt 12. iirhunert än bliif en leen foon Danmårk bit tu 1864. Dåt tjüsch hertoochduum Holsteen stöö uk uner e köning foon Danmårk, ouers wus en leen foont Röömisch Rik. Eefter 1815 köm Holsteen tu di naie Tjüsche Bund. E ferwålting foon biise hertoochduume wörd tuhuupefäiged än eefter Kupenhuuwen ferläid, e hoodstää foont dånsch-norsk köningrik.

Önjt 19. iirhunert wörden natsjonååle toochte önj Tjüschlönj wiiken. Slaswig-Holsteen wälj as en regioon for ham seelew tu en feriind Tjüschlönj hiire, wilt en dånsch bewääging deeraw bestöö, dåt Slaswig åltens tu Danmårk hiird häi än deer en pårt foon wårde schölj. Da natsjonååle ferschääle fjarden önj e märts 1848-1850 tu en ääm rewolutsjoon foon da tjüsche beboogere önj e hertoochduume än e krich twasche Danmårk än Proisen. 1864 köm deer nuch en krich, weer da dånsche saldoote foon Ååstenrik än Proisen tuninte sloin wörden. Eefter e ferdråch foon Wien önj e oktoober 1864 muurst Danmårk Slaswig än Holsteen oufdüünj tu da tjüsche, ouers eefter nuch en krich wun Proisen uk Holsteen.

Uner jü proisisch regiiring wörden da manschne önjt norden foon Slaswig, wat mååstendiiljs dånsch snååkeden, diskriminiird. Ja wänj seelew oufstime än e tukamst foon jarnge hiimstoun entschiise. As Tjüschlönj di läädere wråålskrich ferlääsen häi, wörd jam ferspräägen, dåt deer en referändum kaame schölj, sün as’t önj e Ferdråch foon Versailles fååstläid wus. As e följksoufstiming 1920 oufhülen wörd, stimden 75% foon da manschne önjt norden foon Slaswig deerfor, tut dånsch tu hiiren. Önj madelst pårt foon Slaswig stimden 80% foon e manschne deerfor, bai Tjüschlönj tu bliwen.

E liinje twasche da biise oufstimingskrise wörd di naie dånsch-tjüsche gränse, wat e regioon önj tou pårte apdiiljd. Deerouer wjarn deer nü aw iinjtooch tou naie natsjonååle manerhäide, wat jam seelew organisiirden, en tjüsch manerhäid önj Danmårk än en dånsch manerhäid önj Tjüschlönj. Dåt schal uk nåmd wårde, dåt et en nordfriisk manerhäid jeeft önjt söödweesten foon Slaswig, wat nån äinen stoot heet, weer’s har tu räägent. 

Deer wörd bit tu e Kupenhuuwen-Bonn-Ferklååring foon 1955 foole am e gränse stran. Sunt jü tid san deer maning kontakte ouerwach e gränse tu stånde kiimen. Önj 1997 füng et tuhuupeårben twasche Sønderjyllands Amtskommune, e stää Flansborj än da biise gränsekrise Slaswig-Flansborj än Nordfriislon en formälen schake uner di noome: Region Sønderjylland-Schleswig.